İnternet hayatımızı değiştiriyor. Aslında internet de değişiyor, birçok şey eskisi gibi değil artık sanal alemde. Klasik alışkanlıklarımızı yavaş yavaş bırakıyoruz, bu değişen dünyaya isteyerek ya da istemeyerek ayak uyduruyoruz. Şu an daha çok internetin değişen, yenilenen hali için söylenen Web 2.0 kavramı ilk olarak O’Reilly ve MediaLive International arasında yapılan konferansla dile getirildi. Yapılan bu konferans aynı zamanda Web 2.0 Conference platformunun oluşmasına sebep olmuştu. Artık internet hiç olmadığı kadar önemli olacaktı, yeni ve o zamandan çok farklı uygulamaları ve siteleri görecektik internette. Ve bundan sonra Web 2.0 kavramı çok tartışıldı, birçok kişinin merak ettiği ve üzerinde konuştuğu bir kavram haline geldi.

Peki nedir web 2.0?

Yeni nesil internette artık yeni, farklı teknikler kullanılıyor; Xml, Rss, Ajax gibi. Bu tür teknikler internette birçok kolaylığı ve esnekliği sunuyor. Örnek olarak Ajax tekniğini kullanan birçok siteyi bulmak mümkün. En basitinden Google’ın e-posta servisi Gmail’de Ajax kullanılıyor, bu sayede hareket kolaylığı ve hız sağlanmış oluyor. RSS tekniğini artık birçok sitede ve özellikle bloglarda görmek mümkün.

Aslında yeni nesil interneti birkaç yeni teknikle ya da birkaç farklı siteyle açıklamak yanlış bence. Hatta yeni nesil interneti sadece Web 2.0 kavramıyla açıklamak da yanlış olur. Web 2.0 kavramını ortaya atanlar zaten isim hakkını da tescil etmişler. Web 2.0′ı birkaç kelimeyle açıklamak istersek; “Kullanıcı merkezli, kullanıcıların bir şeyler katmasıyla var olan, ve kullanıcılarına hareket özgürlüğü ve kullanım kolaylığı sağlayan yeni nesil internet sistemi” diyebiliriz. *

Değişim?

Klasik ve statik sitelerin yerini yeni nesil hareketli, sürekli değişen ve kullanıcılarının katkılarıyla gelişen siteler alıyor artık. Örnek olarak vikiler gösterilebilir. İnternet üzerindeki dünyanın en büyük ansiklopedi projesi olan Wikipedia, vikilere en güzel örnek. Kullanıcılarının ansiklopedi üzerinde düzeltme ve geliştirme yapmasına olanak sağlıyor, onlara güveniyor Wikipedia, ve bu şekilde çok kapsamlı bir bilgi hazinesi olma yolunda ilerliyor.

Web sitelerini açarken karşımıza çıkan pop-up pencereler ne kadar sinir bozucu değil mi? Site içerisinde gezerken farenin imlecinden çıkan parıldamalar… Ya da bir siteyi açtığımızda istemediğimiz bir müziğin bize zorla dinlettirilmesi… Bu tür rahatsız edici uygulamaların yeni nesil internette yeri yok. İçeriği birkaç yerden toplama fıkralar, komik yazılar, gerekli bilgiler gibi farklı konular olan kişisel siteler yerine blogları görüyoruz. Ücretli ya da ücretsiz birçok servisten birini seçerek istediğimiz konularda yazılar yazabiliyoruz. Bloglamanın bir avantajı da şu: Çok fazla grafik&tasarım ve kodlama bilgisine sahip olmadan da düşüncelerimizi paylaşabiliyoruz. Şu an için kişisel tarz olan her telden yazılar olan bloglar çoğunlukta denebilir. Fakat, birçok konuda blog sitesi eksiği var. Farklı kategorilerde daha fazla blog yayın hayatına girerse yeni nesil internetin paylaşım mantığı ve sonuçları daha çok etkisini göstermiş olur. Yani artık kullanıcılar site sahibinin kişisel hayatından çok farklı bilgiler peşindeler.

İnternet üzerinden uygulamalar.

İnternetin yeni boyutunda yapabileceğimiz bir şeyler daha var ki, bunları birkaç sene öncesine kadar hayal etmesi bile çok zordu: İnternet üzerinden uygulamalar çalıştırmak…

Bilgisayarlarda kullandığımız birçok işletim sistemi var. Windows, Linux, Mac OS, Solaris gibi. Peki internet üzerinde işletim sistemimiz olsa nasıl olurdu? Web işletim sistemi olarak farklı projeler var, en çok dikkat çekenlerden biri de eyeOs. Bu sistemle dosya yönetimi, e-posta, tarayıcı, hesap makinesi gibi temel ihtiyaçlarımızı karşılayabiliyoruz. Şu an için bu sistem çok basit sayılabilir, ama gelecek için bu tür sistemlerin yaygınlaşacağını, gelişeceğini söylemek çok da zor değil.

Evet, işletim sisteminden bağımsız olarak uygulamaları internet üzerinden çalıştırmanın birçok avantajı var. Yani hangi işletim sistemini kullanıyor olursak olalım, bir web tarayıcı ve internet bağlantısıyla ihtiyacımız olan uygulamaları çalıştırmamız mümkün. Dünyanın en önde gelen şirketlerinden olan Google’ın arama motoru dışında bu tür platform bağımsız uygulamalara çok önem verdiğini görüyoruz. Not almak için kullandığımız Google Notebook, online takvim olarak kullandığımız Google Calendar ve yakın bir zamanda hizmete sunduğu online hesap tablosu Google Spreadsheet, Google’ın bu tarz uygulamalarından sadece birkaçı.

Google, Microsoft ve Yahoo gibi büyük şirketlerin yanında yeni nesil internet uygulamaları sunan birçok site var. Netvibes.com bunlardan biri. Kişisel başlangıç sayfası olan Netvibes ile sık kullandığımız siteler, notlarımız, e-posta hesabımız gibi birçok içeriğe tek sayfadan ulaşmak mümkün oluyor. Ve bu alandaki bazı küçük ama başarılı şirketler/siteler, büyük şirketler tarafından satın alınıyor. Yahoo’nun satın aldığı Flickr ve del.icio.us ve Google’ın satın aldığı Writely örnek olarak gösterilebilir.

Writely, Thinkfree, Google Spreadsheets gibi online ofis uygulamaları Web 2.0′ın en önemli amaçlarından birini, paylaşımı ön plana çıkaran uygulamalar. Bilgisayarlarımızda Word, Excel benzeri ofis yazılımları kurarak yaptığımız çalışmaları internet üzerinden yapıyor, ve paylaşabiliyoruz. Bu sayede, aynı belgeyi birbirinden çok farklı yerlerde bulunan birkaç kişi görebiliyor, ve üzerine düzenleme yapabiliyoruz.

Yeni nesil internette en çok dikkati çeken değişikliklerden biri de etiketleme sisteminin kategorileme sisteminin yerine geçmeye başlaması denebilir. Etiket sisteminde mantık çok basit: Bir öğe birden fazla özelliğe sahip olabilir ve tabi ki birden fazla kategoriye girebilir. Bunu basitçe açıklamak için popüler iki e-posta servisine bakabiliriz. Yahoo’da mesajlarımızı kategoriler halinde saklayabilirken, Gmail’de mesajlarımızı etiketliyoruz, yani bir mesajı birden fazla kategoriye koyabiliyoruz. Diyelim ki bir arkadaşımızdan içinde resim olan bir e-posta geldi. Bu postayı “arkadaş” ve “resim” olarak etiketleyebiliriz.

En başta da dediğim gibi, yeni nesil interneti birkaç kavramla açıklamak mümkün değil, burada anlattıklarım çok temel uygulamalar, sistemler ve düşünceler. Farklı kategorilerde Web 2.0 uygulamalarını geniş kapsamlı bir şekilde görmek için eConsultant sitesine bakabilirsiniz. Ayrıca web2.0awards sitesinde Web 2.0 siteleri yarışması ve sonuçlarına ulaşmak mümkün. Daha keşfedecek çok şey var…